Instytut Europy Środkowo-Wschodniej jest jednostką naukowo-badawczą; inicjatywa powołania Instytutu zrodziła się z potrzeby ukazania historycznej i kulturowej specyfiki Europy Środkowo-Wschodniej, rozumianej jako obszar rozciągający się pomiędzy Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym. Instytut jest także organizatorem wielu międzynarodowych konferencji, prowadzi działalność wydawniczą, która dokumentuje naukowe życie placówki. Głównym inicjatorem i dyrektorem Instytutu jest prof. Jerzy Kłoczowski. Instytut działa na prawach stowarzyszenia od 1991 roku; swoją siedzibę ma w Lublinie.
